Chantal Pauwels

Mijn grootmoeders zijn al jaren weg, en toch wonen ze nog elke dag onder mijn huid.

De geur van gesteven beddengoed, de zoetzure smaak van rodekool – meer heb ik niet nodig om dicht bij memé van de winkel te zijn. Een stapel boeken, een verhaal om in weg te duiken, brengt me dan weer naar memé van ’t stad.

Twee vrouwen, elk met hun eigen karakter, elk met hun eigen kijk op het leven. Mijn grootmoeder langs moeders kant leerde me werken, het leven te accepteren: niet klagen, niet zagen maar doorgaan. ‘Als je het niet kan verdragen,’ zei ze vaak, ‘dan moet je het maar verslepen.’ Woorden waar ik de laatste jaren vaak aan dacht.

Memé van ’t Stad was anders. Bij haar hoorde geen geur van wasgoed, geen rodekool. Zij was zot van rijstpap en van lezen. Ze leerde me van boeken houden. De uitgaven van Maurits Balfoort, de Vlaamse toneel- en televisieregisseur. Ken je nog de televisieseries Wij, heren van Zichem én De vorstinnen van Brugge? Dit soort boeken las ik als tienjarige.

Haar leven lag langs de zee. Als vrouw van een visser stond ze vaak aan de zijkant: weken van wachten, het huishouden bestieren, haar plan trekken. Het leek het meest logisch om haar als hoofdpersonage van mijn verhaal te kiezen; zij had het immers allemaal meegemaakt.

Maar kiezen is verliezen. Hoe meer ik haar liet spreken en handelen, hoe meer ik merkte dat mijn respect voor haar me in de weg stond. Ze werd een soort van heldin. Ze maakte nooit fouten, ze brak nooit, ze klaagde nooit. Ik liet haar nooit twijfelen, gaf haar geen lelijke gedachten.

‘Maak haar menselijker,’ foeterde mijn schrijfcoach Ingrid Verhelst. Maar het voelde bijna als verraad om haar te laten wankelen, te laten falen. Toch wist ik dat het moest. Zonder haar fouten en haar onzekerheden, zou mijn hoofdpersonage een saaie versie van zichzelf blijven.

Ik herschreef, ik schrapte. Ik vond haar terug tussen de regels, minder heilig, meer mens.
En dat was goed.
Want een verhaal – net als een grootmoeder in je herinnering – verandert met de tijd. Het blijft bewegen. Het blijft spreken. Het blijft onder je huid leven.